вторник, 18 апреля 2017 г.

Выльгортын коми кывлы сиӧм гӧгрӧс пызан

Коми кыв велӧдӧмлы сиӧм коймӧд гӧгрӧс пызан "Коми войтыр" ӧтмунӧм нуӧдіс Выльгорт сиктын. Чукӧртчылім Сыктывдін районса история да культура музейын. Сёрнитан жырйӧ ӧдва тӧрӧдчим - сыктывкарбердса сиктад локтысьыд век унджык.


"Гӧгрӧс пызан" восьтігӧн юӧрті, кутшӧм могъяс сувтӧдӧ "Коми войтыр" ӧтмунӧм татшӧм чукӧртылӧмъяс нуӧдігӧн, тӧдмӧді карсянь воӧмаяскӧд. "Коми войтырлӧн" Сыктывдінса представительствоӧн веськӧдлысь Владимир Муравьёв тӧдмӧдіс накӧд, коді воис районса чина войтырысь да сиктъясысь. Тайӧ и ӧтмунӧмын зільысьяс, велӧдысьяс да директоръяс, велӧдан да культура управленньӧясӧн веськӧдлысьяс, сикт администрацияясӧн юрнуӧдысьяс и мукӧд. 

Ӧнія кад кежлӧ Сыктывдін районын коми кыдзи чужан кыв велӧдӧн сӧмын Ыбын да Придашын (Слудкаын) - ыджыдджык классъясын сӧмын, мукӧдлаас - кыдзи канму кыв.

"Коми войтырӧн" веськӧдлысь Алексей Габов пасйис, мый коми кыв велӧдӧмын медыджыд воштӧмъяс буретш Сыктывдін районын.

Сыктывдін районын велӧдан управленньӧӧн веськӧдлысь Нина Панюкова тӧдчӧдіс, мый коми кыв (кыдзи канму) велӧдӧмын уджыс мунӧ бура, велӧдысьясыс тырмӧны.

Школаын уджалысьяс кутісны элясьны сы вылӧ, мый велӧдны кӧ коми кыдзи чужан кыв, сэки ковмас велӧдан час лыдсӧ босьтны роч кывйысь, а сідзкӧ лёкджыка челядьыс дасьтысясны ЕГЭ кежлӧ. И некыдзи пӧ велӧдан планъясӧ пыртны вежсьӧмъяссӧ!

Та вылӧ ӧтпырйӧ некымыны морт шызисны: мыйла пӧ мукӧдлаас (Кулӧмдін районын, шуам) тырмӧ кадыс и коми, и роч кывлы, а Выльгортын тайӧ проблема лоӧма?

Сыктывдін районса культура юкӧнӧн веськӧдлысь Евгения Шеболкина ыстысис Коми национальнӧй гимназиялӧн опыт вылӧ, кӧні ӧти классын джын челядьыс велӧдӧ коми кыдзи чужан кыв, мӧд джыныс - кыдзи канму кыв.

Йӧзӧс велӧдан, наука да том йӧзлӧн политика министерствоысь начальникӧс вежысь Юлия Савина вӧзйис не сувтӧдны паныд коми да роч кывъяс. Школа пӧ ачыс бӧрйӧ да вежлалӧ велӧдан уджтасъяс, а велӧдысьяс пӧ тані пӧрйӧдчӧны, с.в. мый ӧтуввезйын эм ставыс, медым видзӧдлыны сы йылысь, кыдзи дасьтыны велӧдчан планъяс.

Коми учебникъяс дасьтысь Валентина Грабежова висьталіс сы йылысь, мый коми кыв йылысь сёрнисӧ важӧн нин колӧ вӧлі кыпӧдны. Миян пӧ Паджга сиктын челядьсӧ садикас велӧдӧмаӧсь "кыв поз" методика серти; виччысьӧмаӧсь, мый ныв-зонмыс кутасны школаас велӧдны комисӧ кыдзи чужан кыв. Но, вӧлӧмкӧ, челядь видзысьяслӧн уджыс весьшӧрӧ кольӧма. 

И тані бара кыліс чуймӧдана юалӧм: А кыдзи пӧ коми кывъя челядьыс кутасны пырны университетӧ? Пукалісны, буракӧ, велӧдчӧм йӧз, а сёрниыс бӧбъялысьяслӧн.

Пансьыліс сёрни и велӧданног, коми велӧдысьяс да учебникъяс йылысь. 8-ӧд класса коми кывйысь велӧдчан небӧгын пӧ, висьталіс коми кыв велӧдысь Людмила Муравьёва, велӧдӧны алкоголь да токсикомания йылысь, а ньӧти пӧ абу сійӧ жӧ Иван Коданёвыслӧн висьтъясыс. Ме серти кӧ, тайӧ темаяссӧ кӧ пыртісны небӧгъясас, сідзкӧ та вылӧ вӧлӧма канму заказ, и сійӧ абу реклама могысь, а профилактика пыдди.

Та вылӧ Этнокультурнӧй велӧдӧм сӧвмӧдан шӧринӧн веськӧдлысь Татьяна Якубив вочавидзис, мый татшӧмыс важся учебникын вӧлӧма. Ӧнія кад кежлӧ пӧ эм мӧд сикас мытшӧд - районса велӧдан управленньӧясын абу методист, коді нуӧдӧ коми кыв велӧдан нырвизьсӧ, кодкӧд позьӧ кутны йитӧд.

Коми республикаса каналан сӧветысь комитетӧн веськӧдлысь Нина Нестерова эскӧдіс, мый мукӧд районас весиг позьӧ восьтыны начальнӧй школаяс, кӧні став предметсӧ кутасны велӧдны кыдзи чужан кыв.

Сыктывдін районӧн веськӧдлысь Олег Лажанёв кывзіс став сёрнисӧ да вӧлисти босьтіс кыв: кӧсйысис лӧсьӧдны котыр, медым видлавны став мытшӧдсӧ да босьтчыны колана уджӧ.  

Аслас мӧвпъясӧн сы йылысь, мый чайтӧны коми кыв йылысь Сыктывдін районса олысьяс, юксис и "Коми войтыр" ӧтмунӧмса веськӧдлысьӧс вежысь, социологияса кандидат Алексей Конюхов. Сійӧ вайӧдіс социологическӧй юасьӧмъяслысь кывкӧртӧдъяссӧ.

Гӧгрӧс пызан помасьӧм бӧрын "Коми войтыр" Президиумӧ пырысьяс торйӧн сёрнитісны Сыктывдін представительствоӧ пырысьяскӧд. Воим ӧти кывйӧ, мый топыдджыка колӧ уджавны семьяяскӧд.
 




Комментариев нет:

Отправить комментарий